علایم و نشانه‌های آلودگی رایانه به بدافزارها

یکی از موضوعات چالش برانگیز این روزها که تقریبا دغدغه‌ی جدی برخی از کاربران رایانه‌ها و تلفن‌های همراه است، امنیت و سلامت این ابزارها بوده و از طرفی روند رو به رشد و سرعت گسترش بدافزارها در این دستگاه‌ها، به گونه‌ای است که در صورت نداشتن آنتی‌ویروس یا ضد بدافزار، همچنین نداشتن اطلاعات کافی و مهارت‌های پایه حفاظتی، باید نگران وقوع اتفاقات بد بود.

بی‌خوف در این مطلب به شما توضیح خواهد داد که چطور و از کجا می‌توان به علایم اولیه و نشانه‌های آلودگی در یک رایانه پی برد.

 

چطور و از کجا می‌توان به علایم اولیه و نشانه‌های آلودگی به بدافزار در یک رایانه پی برد؟

 

۱) وجود برنامه‌های ناخواسته (PUPs):

وجود برنامه‌های نصب شده‌ی ناخواسته، از مواردی است که احتمالا بعضی از کاربران سیستم عامل ویندوز با آن مواجه شده‌اند. معمولا این مسئله پس از اجرای فایل‌ یا برنامه‌های آلوده‌ی دانلود شده از اینترنت، در رایانه کاربران رخ می‌دهد. فایل آلوده به صورت پنهانی، یک یا چند بدافزار دیگر را در کنار خود روی سیستم عامل کاربر کپی و نصب می‌کند که بعدها در صورت پاکسازی بتواند مجددا از طریق آن‌ها، خود را بازیابی کند. برنامه‌های ناخواسته معمولا با اسامی شبیه به برنامه‌های کاربردی (مانند BrowserDefender، Web Assistant، MyWebSearch و...) روی سیستم نصب می‌شوند.

نکته: وجود برنامه‌های ناخواسته در لیست برنامه‌های نصب شده در ویندوز، وجود آیکون برخی از این برنامه‌ها در صفحه دسکتاپ یا منوی استارت، می‌تواند از علایم و نشانه‌های احتمالی آلودگی رایانه به بعضی از بدافزارها باشد.

۲) عملکرد غیر طبیعی مرورگر اینترنت

تغییر ناگهانی صفحه پیش‌فرض خانه در مرورگرهای اینترنت (مانند گوگل کروم، فایرفاکس و...) و حتی تغییر موتور جستجو پیش فرض مرورگرها به سایت‌ها و سرویس‌های ناشناس، جزء مواردی است که می‌تواند آن‌ها را از نشانه‌های احتمالی آلودگی رایانه به بدافزارها معرفی کرد.

پاپ‌آپ‌های تبلیغاتی مزاحم

همچنین در مواردی نمایش پی در پی و ایجاد مزاحمت پاپ‌آپ‌ (pop-up)های تبلیغاتی، باز کردن و هدایت خودکار به وب‌سایت‌های ناشناس و ناخواسته توسط مرورگرها را می‌تواند از نشانه‌های دیگر آلودگی به بدافزارها دانست.

۳) ترافیک اینترنت

افزایش ناگهانی ارسال و دریافت (Download – Upload) اطلاعات از اینترنت و حتی وجود ترافیک تبادل اطلاعات در زمان عدم استفاده از اینترنت، می‌تواند از نشانه‌های قابل توجه و احتمالی آلودگی دستگاه‌ها به بدافزارها باشد. برخی از بدافزارها، به ویژه جاسوس‌ افزارها به‌صورت پنهانی اطلاعات و داده‌های کاربران را با ارسال مخفیانه به سرورهای خود، به سرقت می‌برند که این موضوع باعث به وجود آمدن ترافیک مشکوک در دستگاه کاربران می‌شود.

۴) کند شدن سیستم در اجرای برنامه‌ها

هر سیستم عاملی با توجه به توان سخت‌افزاری، سرعت تقریبی مشخصی در کارکرد و اجرای برنامه‌ها دارد که طبعتا در حالت معمول و طبیعی، کاربر با وضعیت آن آشناست و نکته مهم این است که در صورت آلودگی سیستم به یک بدافزار، احتمال اشغال بیش از حد منابع سخت‌افزاری و درگیری دائم آن‌ها بالاست. برای مثلا برخی از ویروس‌ها حافظه RAM و CPU را به شدت درگیر و اشغال می‌کنند که این مسئله باعث کند شدن سیستم عامل در اجرای سایر برنامه‌ها می‌شود.

صفحه آبی مرگ ویندوز

۵) اخلال در سیستم عامل و هنگ کردن

نمایش پیغام‌های خطای غیرمنتظره بدون توضیحات دقیق درباره علل و منشاء خطاها، از کار افتادن ناگهانی برنامه‌ها، توقف فعالیت سیستم عامل و هنگ کردن کامل رایانه، می‌تواند دلایل متعددی داشته باشد. اما اخلال کامل در کارکرد سیستم عامل و هنگ کردن (نمایش مداوم صفحه آبی مرگ) یکی از علل شایع و علایم احتمالی پس از آلوده شدن سیستم‌عامل ویندوز به ویروس‌ها است.

۶) از کار افتادن ابزارها

توانایی و قدرت بدافزارها در حال افزایش بوده و به صورت کلی اغلب پس از آلوده ساختن سیستم عامل‌ها، سعی میکنند تا کنترل منابع حساس و مهم بیشتری را در سیستم به دست گیرند. از این رو، پس از آلوده ساختن سیستم عامل، برخی از ابزارها و برنامه‌ها را از کار انداخته یا دسترسی به آن‌ها را محدود می‌سازند. برای مثال در سیستم‌عامل ویندوز برنامه‌های ابزاری مانند Registery Editor, Task Manager, Command Prompt و… پس از برخی از آلودگی‌ها از کار می‌افتند که این موضوع می‌تواند یکی از نشانه‌ها آلودگی به بدافزارها باشد. همچنین برخی دیگر از بدافزارها، با از کار انداختن لایه‌های حفاظتی سیستمی مانند فایروال یا آنتی‌ویروس‌ها، غیرفعال سازی به روز رسانی‌های سیستم‌عامل، راه‌ها و امکان شناسایی و حذف شدن‌شان را دشوارتر می‌سازند.

 

توجه داشته باشید که موارد و نکات ذکر شده در این مطلب، تنها در برگیرنده‌ی شکل عمومی و علایم متداول آلودگی‌ها در رایانه‌ها بوده و وجود یا عدم وجود یک یا چند نشانه به معنای تایید یا رد هیچ‌گونه آلودگی نیست و جهت اطمینان بیشتر حتما از یک متخصص برای بررسی دقیق آلودگی یا سلامت دستگاه‌تان کمک بگیرید.

ضمناً فراموش نکنید از مهم‌ترین راه‌های پیشگیری از وقوع اکثر آلودگی‌های بدافزاری، به روز رسانی مرتب سیستم‌ عامل‌ و برنامه‌ها، نصب داشتن یک آنتی‌‌ویروس یا ضد بدافزار و حذف برنامه فلش‌پلیر در رایانه‌ها است.